Kişinin içten gelen dürtüleri ile dışarıdan gelen tepkilere karşı bir tavır alması davranış olarak tanımlanır. Davranış, genetik,sağlık, aile ilişkisi ve kişisel geçmiş gibi bazı kişisel nedenlere dayalı olarak gelişir ve değişir…

Yıllar içerisinde bireyin kazandığı bilgi, beceri, alışkanlık ve değerler çocuğun sadece öğrenim yaşantıları değil kendine, topluma, kendi dışındaki dünyaya karşı iletişim becerilerini ve yaşam biçimini de büyük ölçüde etkiler. Çocukluk yıllarından beri kazanılan davranışların büyük kısmı yetişkinlikte bireyin kişilik yapısını, tavır, alışkanlık, inanç ve değerlerini biçimlendirmektedir…

Birey kişiliğini şekillendiren bu davranışları bir ihtiyaç yüzünden gerçekleştirir…

Davranış bir gereksinimden, ihtiyaçtan doğduğunda, o davranışın doğruluğu ya da yanlışlığına bakmadan yapılmamasını istemek, bireyin bu gereksinimden vazgeçmesini istemek olur…

Bireyin ihtiyaç duyduğu bir şeyden vazgeçmesi de oldukça zordur. Doğru ya da yanlış gösterdiği davranış, aile içinde kendi kişilik özellikleri ve ailesinin, yetiştiği, büyüdüğü ortamın sosyo-kültürel özellikleri çerçevesinde geliştirmiş olduğu bazı davranışlardır…

Geliştirdiği bu davranışların bir bölümü onun diğer insanlarla uyumunu güçleştirir. Kuşkusuz her birey farklıdır ve kendine özgü davranışlarının bulunması da normaldir. Yine de kendisine özgü bu davranışları bir grubun içerisinde rahatça göstermesi bireyin o grup, aile ya da çevre içinde kabul görmesine engel olabilir. O yüzden bir grubun içinde bulunma ve grup ile sağlıklı bir birliktelik yaşamak için o grupça kabul edilebilir davranışları sergilemek önemlidir.

Gerek grubun içinde bulunmak amacıyla olsun gerekse kendi hayatındaki işlevselliği bozduğu için birey uygunsuz bulduğu davranışını değiştirmek ya da bu davranıştan tamamen vazgeçmek isteyebilir…

İşte burada davranış değiştirme işin içine girmektedir…

Davranış değiştirmenin temelinde, istenmeyen davranışın yerini istenilir, kabul edilebilir davranışla değiştirmek yatar…

Bu değişim bir zorlama olmaksızın kişinin kendi isteğiyle ve uygun yöntemlerin kullanılması yoluyla yapılması gerekmektedir…

 

İstenmeyen ya da değiştirilmek istenen davranış farklı sebepler ile ortaya çıkmaktadır…

  • Olumsuz bir başlangıç
  • Çeşitli Uyaranlar
  • İhtiyacın Karşılanmaması
  • Yetersiz ve Etkisiz İletişim
  • İlgi Çekme İsteği, Kişilik, Aile ve çevre…

 

İstenmeyen davranış çeşitli tekniklerle değiştirilebileceği gibi davranışın ortaya çıkmaması için bir takım yöntemler kullanılabilir…

  • İstenen davranışlar çoğaltılarak.
  • Ne otoriter ne de gevşektavır göstererek…
  • İstenmeyen davranışlar kişiselleştirilmeyerek…
  • Yaşanan problemin yaşandığı gün ele alınarak…
  • Olumsuz davranışlar hakkında geri dönüt verilerek…
  • Olumlu davranışların güçlendirilerek…
  • Davranışı göstereceğinden şüphe edilen kişiye istenmeyen davranışı kontrol edebilme becerisi kazandırarak…

 

İstenmeyen davranışları ortadan kaldırmak için uygulanabilecek tekniklerdenbazılarını su şekilde sıralayabiliriz…

  • Konuşma Tekniği: Bir davranışın neden yapılmamasıhakkındaki açıklamalar…
  • “Dur ve Düşün” Tekniği: İstenmeyen davranış ortaya çıktığında mola vermek…
  • Somut Örnekler Kullanma ve Konunun Güncel YaşamlaBağlantısını Kurma: İstenmeyen davranışların değiştirilmesine yönelik rol oynama tekniğinin kullanmak…
  • Basit ve AnlaşılırKurallar Koyma: Beklenen iyi davranışların kurallar yolu ile kazandırılması…
  • Günlük Davranış Tablosu Hazırlama: Gün içerisinde kazandırılacak davranışların tablo halinde verilmesi… Güniçerisinde yapılması gereken belli başlı sorumlulukları içerir.
  • Güvenli Davranış: Temelde kendine güven ve kendi haklarının bilincinde olmak, başkalarının haklarının da farkında olma..
  • Sosyal Beceri Geliştirme: Olumlu ilişkiler geliştirme, sosyal beceri yetersizliğini azaltma, duyuşsal uyum ve kabul ile istenmeyen davranışları azaltma…
  • Öfke ve Çatışma Yönetimi: Öfke kontrolü sağlıklı iletişim becerisi, problem çözme, çatışma çözme becerisi,atılganlık gibi kavramlarla yakından ilgilidir… Öfke kontrolü ile saldırganlık gibi istenmeyen davranışların önüne geçirilebilir…
  • Empati ve İletişim: Her ne kadar basit anlamıyla duygu ve düşünceleri karsımızdaki kişi ya da kişilere en sade ve etkili biçimde aktarmak ve bu aktarımın doğru anlaşıldığı yönünde geri bildirimin alınması şeklinde ifade edilse de iletişimin özünde bu kadar kolay olmadığı bilinmektedir. Sosyal yaşamın gereklerinin başında gelen insanlarla tanışma, en sade ve en anlamlı şekilde fikrini söyleyebilme, bir konu üzerine tartışma, alternatif üretebilme, düzgün ve etkili konuşabilme, karşısındaki kişiyi anlama ve tanıma kavramları son derece önemlidir. Belki konuşmadan da önemli olan dinleme becerisi sosyal yaşamın getirdiği en temel becerilerden biridir.

 

İstenmeyen davranışı, istenen bir davranış ile değiştirmek zorlu bir süreçtir…

Sonuçta ortada istenmeyen bir davranış vardır. Bu davranış istenilen bir davranış haline getirilmek hedeflenir!

Herhangi bir otorite figürü olmaksızın istenilen davranışın kendiliğinden gerçekleştirilmesi önemlidir…

Davranış değiştirmenin gerçekleştirilmesinde planlı ve programlı hareket edilmelidir… Bazı durumlarda erken yaşlarda yapılacak çalışmalar daha olumlu sonuçlar verecektir.